rodospress.com

Ετοιμαστείτε για τα χειρότερα.

Το περιοδικό Economist προειδοποιεί ότι το σοκ στην οικονομία είναι αναπόφευκτο, ακόμα και αν υπάρξει σύντομα ειρήνη στον Κόλπο, που μοιάζει απίθανο.

Οι ειδικοί στον τομέα της ενέργειας προειδοποιούσαν εδώ και καιρό ότι ο πόλεμος στο Ιράν θα προκαλούσε τη μεγαλύτερη κρίση εφοδιασμού πετρελαίου στην ιστορία. Το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ εμποδίζει την παροχή 14 εκατομμυρίων βαρελιών πετρελαίου την ημέρα. Για να αντισταθμιστεί μια τέτοια μείωση της ζήτησης, έλεγαν, η τιμή του αργού Brent θα έπρεπε να υπερδιπλασιαστεί σε σχέση με τα προπολεμικά επίπεδα, ξεπερνώντας άνετα τα 150 δολάρια το βαρέλι. Όμως, οι traders πετρελαίου ήταν σε κατάσταση λήθαργου. Μόλις στις 17 Απριλίου, οι τιμές ήταν κάτω από τα 90 δολάρια το βαρέλι. Την περασμένη εβδομάδα, με τις εκτιμήσεις για ανανέωση των συγκρούσεων, οι traders άρχισαν να ξυπνούν. Στις 30 Απριλίου, οι τιμές εκτοξεύτηκαν πάνω από τα 125 δολάρια.

Δυστυχώς, όσο άσχημα και αν είναι τα πράγματα, οι ψευδαισθήσεις επιμένουν. Όχι μόνο οι τιμές spot ενδέχεται να ανέβουν περαιτέρω, αλλά η αγορά "πετρελαϊκών συμβολαίων μελλοντικής εκπλήρωσης", στην οποία οι κερδοσκόποι στοιχηματίζουν για την πορεία της τιμής του πετρελαίου, προβλέπει ότι οι τιμές θα πέφτουν κάθε μήνα για το υπόλοιπο του έτους, κλείνοντας το 2026 στα 88 δολάρια περίπου. Αυτό υποδηλώνει ότι το μεγαλύτερο μέρος αυτού του σοκ θα αντιστραφεί σύντομα. Αν είναι έτσι, οι έμποροι πρέπει να πιστεύουν ότι ισχύουν τρία πράγματα: ότι οι ΗΠΑ και το Ιράν θα συνάψουν σύντομα ειρηνευτική συμφωνία, ότι η συμφωνία τους θα ανοίξει ξανά το στενό του Ορμούζ και ότι, αμέσως μετά την απελευθέρωση του στενού, η βενζίνη και τα καύσιμα αεροσκαφών θα είναι και πάλι άφθονα. Όλα αυτά είναι αμφίβολα.

Το κλείσιμο των Στενών είναι καταστροφή
Ένα πράγμα στο οποίο όλοι θα πρέπει να συμφωνήσουμε όλοι, είναι ότι το κλείσιμο των Στενών θα αποτελούσε καταστροφή. Στην αρχή του πολέμου, υπήρχαν μεγάλα αποθέματα πετρελαίου ή δεξαμενόπλοια εν πλω. Ωστόσο, τα πλοία που διέσχισαν το στενό του Ορμούζ πριν από τη σύγκρουση, είχαν όλα αγκυροβολήσει μέχρι τις 20 Απριλίου. Τα αποθέματα πετρελαίου θα φτάσουν σύντομα στα χαμηλότερα επίπεδα από τότε που ξεκίνησε η δορυφορική παρακολούθηση το 2018. Οι ποσότητες βενζίνης, ντίζελ και κηροζίνης στη θάλασσα είναι ήδη τόσο χαμηλές που οι ελλείψεις στην προσφορά θα είναι αναπόφευκτες. Και στην Αμερική η ζήτηση βενζίνης πρόκειται να αυξηθεί, καθώς το καλοκαίρι παρακινεί τους ανθρώπους να μπουν στα αυτοκίνητά τους και να οδηγήσουν.

Όλοι θα πρέπει επίσης να αναγνωρίσουν τα διακυβεύματα. Η πετροχημική βιομηχανία της Ασίας έχει ήδη θέσει σε αδράνεια παραγωγική ικανότητα. Από την έναρξη του πολέμου, οι τιμές του ντίζελ και του καυσίμου αεροσκαφών (κηροζίνης) έχουν διπλασιαστεί στην Ασία και έχουν υπερδιπλασιαστεί στην Ευρώπη. Η τιμή του πετρελαίου είναι συνδεδεμένη με την οικονομία στα βενζινάδικα, τις αποβάθρες και τα αεροδρόμια. Εάν η προσφορά δεν καλύπτει τη ζήτηση, οι τιμές πρέπει να αυξηθούν για να επιτευχθεί ισορροπία. Υπάρχουν ήδη αναφορές για βαρέλια ντίζελ που πωλούνται στα 600 δολάρια. Η αισιοδοξία δεν μπορεί να αντικαταστήσει την πραγματικότητα.

Οι λόγοι γιατι ορισμένοι επιμένουν να αισιοδοξούν είναι προφανείς. Οι ακατάστατες δηλώσεις του Ντόναλντ Τραμπ υποδηλώνουν όχι μόνο ότι έχει χάσει τον έλεγχο, αλλά και ότι θα παρέμβει όποτε οι τιμές του πετρελαίου ανέβουν υπερβολικά. Η οικονομία του Ιράν είναι σε κατάρρευση: χρειάζεται επειγόντως ρευστότητα, πράγμα που σημαίνει ότι και αυτή θα επιδιώξει μια συμφωνία. Δηλαδή επειδή ένα αδιέξοδο θα οδηγήσει και τις δύο πλευρές στην καταστροφή, θα τερματιστεί.

Ωστόσο, οι αγορές έχουν κακή ιστορία στην αποτίμηση του γεωπολιτικού κινδύνου. Και ακόμη και αν μια συμφωνία είναι προς το συμφέρον και των δύο χωρών, θα μπορούσε να είναι δύσκολο να επιτευχθεί.

Η ειρήνη θα είναι δύσκολο να επιτευχθεί
Κάθε πλευρά ενδέχεται να υποτιμά την άλλη. Ο κ. Τραμπ φαίνεται να πιστεύει ότι κρατά όλα τα χαρτιά. Όμως, το Ιράν έχει αντέξει στο παρελθόν μακροχρόνιες διαταραχές στις εξαγωγές πετρελαίου του, κατά την έναρξη της εκστρατείας κυρώσεων "μέγιστης πίεσης" του κ. Τραμπ το 2018. Το Ιράν δεν είναι δημοκρατία και το καθεστώς μπορεί να επιβιώσει ενώ ο λαός του υποφέρει. Έχει κίνητρο να αντέξει με την ελπίδα μιας καλής προσφοράς για όσο το δυνατόν περισσότερο. Ο κ. Τραμπ μπορεί να ξαναρχίσει τους βομβαρδισμούς, αλλά αυτό είναι εξίσου πιθανό να καθυστερήσει μια συμφωνία όσο και να την προκαλέσει.

Ομοίως, με τις ενδιάμεσες εκλογές να πλησιάζουν στις ΗΠΑ, οι ηγέτες του Ιράν μπορεί να πιστεύουν ότι ο κ. Τραμπ δεν μπορεί να ανεχθεί υψηλές τιμές πετρελαίου. Ωστόσο, ο κ. Τραμπ είναι εγωιστής. Μπορεί να προσπαθήσει να περιορίσει τις αυξήσεις των τιμών στην εγχώρια αγορά, περιορίζοντας τις εξαγωγές διυλισμένων προϊόντων. Μπορεί να πιστεύει ότι οι ενδιάμεσες εκλογές έχουν ήδη χαθεί, τουλάχιστον όσον αφορά τη Βουλή των Αντιπροσώπων. Σίγουρα τον απασχολεί λιγότερο η καριέρα των Ρεπουμπλικάνων πολιτικών από τη δική του ταπείνωση, αν συνάψει μια πυρηνική συμφωνία με το Ιράν που θα φαίνεται χειρότερη από εκείνη του Μπαράκ Ομπάμα το 2015. Το τελευταίο μήνυμά του προς το Ιράν είναι ότι ετοιμάζεται για έναν μακροχρόνιο αποκλεισμό.

Ακόμη και αν επιτευχθεί συμφωνία, τα Στενά μπορεί να μην ανοίξουν ξανά πλήρως. Καταρχάς, οι τρομακτικές λεπτομέρειες μιας πυρηνικής συμφωνίας θα χρειαστούν μήνες για να διαπραγματευτούν. Τώρα που το Ιράν έχει ανακαλύψει ότι διαθέτει διαπραγματευτική δύναμη, μπορεί να μπεί στον πειρασμό να ασκήσει πίεση με απειλές να κλείσει ξανά το στενό. Και οι απειλές μπορούν να οδηγήσουν σε επιθέσεις. Ίσως ο κ. Τραμπ να θέσει την εξάλειψη του πυρηνικού προγράμματος του Ιράν, πάνω από την πλήρη επαναλειτουργία του στενού . Να θυμίσουμε ότι η Αμερική είναι εξαγωγέας ενέργειας και κερδίζει χρήματα από την άνοδο των τιμών. Ας υποθέσουμε ότι η Αμερική συμφώνησε να αφήσει το Ιράν να αντιμετωπίζει το Ορμούζ ως διόδια, τι θα συμβεί τότε;

Ακόμα και αν ανοίξουν τα Στενά, έχουμε πολύ δρόμο μπροστά μας
Και ακόμη και αν το στενό είναι ανοιχτό κατ' αρχήν, η μεταφορά καυσίμων στις δεξαμενές στην πράξη θα παραμείνει ευάλωτη σε πολλές απρόβλεπτες καθυστερήσεις. Μπορείτε να περιμένετε μια ραγδαία αύξηση της προσφοράς πετρελαίου, καθώς τα δεξαμενόπλοια που περιμένουν θα διαφύγουν πλήρως φορτωμένα στον Ινδικό Ωκεανό. Όμως, η επιστροφή των κενών δεξαμενόπλοιων στον Περσικό Κόλπο θα είναι πιο περίπλοκη. Πολλά θα έχουν δεχτεί κρατήσεις για άλλες διαδρομές. Το στενό θα χρειαστεί να αποναρκοθετηθεί, κάτι που μπορεί να διαρκέσει μήνες. Τα ασφάλιστρα μπορεί να είναι απαγορευτικά, οπότε οι κυβερνήσεις ίσως χρειαστεί να οργανώσουν ένα σχέδιο για την κάλυψη ακραίων κινδύνων.

Η διακοπή της παραγωγής ενδέχεται να έχει προκαλέσει ζημιές στις πετρελαιοπηγές. Η αποκατάσταση της παραγωγής θα χρειαστεί επίσης χρόνο. Τα διυλιστήρια που έχουν τεθεί εν μέρει σε αδρανοποίηση δεν θα επιστρέψουν αμέσως στην πλήρη παραγωγική τους ικανότητα.

Ο κόσμος μόλις αρχίζει να συνειδητοποιεί τι μπορεί να τον περιμένει. Οι κεντρικές τράπεζες ενδέχεται να αντιμετωπίσουν σύντομα το δεύτερο πληθωριστικό σοκ της δεκαετίας, μετά την πανδημία του κορονοϊού.

Στην Ασία, πολλές κυβερνήσεις έχουν ήδη λάβει δραστικά μέτρα, όπως η μείωση της εβδομάδας εργασίας. Οι κυβερνήσεις της Ευρώπης θα πρέπει επίσης να αλλάξουν τακτική. Μέχρι στιγμής έχουν επικεντρωθεί στη στήριξη της καταναλωτικής ζήτησης. Ίσως χρειαστεί να αντιμετωπίσουν τη μείωση της ζήτησης και, δεδομένης της πιθανότητας έλλειψης ντίζελ και καυσίμων αεροσκαφών, να σχεδιάσουν μέτρα για την προστασία της διανομής τροφίμων και των ζωτικών υπηρεσιών.

Δεν θα συμβεί ποτέ, έτσι δεν είναι;
Οι αισιόδοξοι επενδυτές ενδέχεται επίσης να υποστούν ένα δυσάρεστο σοκ. Η ανάκαμψη από τον κορονοϊό, η προσαρμογή της Ευρώπης στην απώλεια του μεγαλύτερου μέρους του ρωσικού φυσικού αερίου και η μετριοπάθεια του κ. Τραμπ όσον αφορά τους δασμούς , έχουν οδηγήσει τους επενδυτές να πιστεύουν ότι τα πράγματα πάντα λύνονται από μόνα τους. Εν μέσω των ισχυρών εταιρικών κερδών στην Αμερική, μπορεί να φαίνεται ότι η παγκόσμια οικονομία μπορεί να αντέξει οποιοδήποτε σοκ — και ότι ο κ. Τραμπ προφανώς θα υποχωρήσει πριν από μια καταστροφή.

Δυστυχώς η συμφορά ενός σεναρίου που οι αναλυτές πετρελαίου φοβούνται εδώ και δεκαετίες πλησιάζει. Δεν θα είναι ωραίο. Ετοιμαστείτε.